Các chuyên mục khác

Lời khuyên từ những cây bút danh tiếng nhất trong lịch sử văn chương

National Novel-writing month (tạm dịch: Tháng viết tiểu thuyết toàn quốc ) viết tắt là NaNoWriMo, là một dự án trực tuyến thách thức những người tham gia viết một quyển sách 50.000 từ trong 30 ngày của tháng 11. Với tất cả ai đang hối hả viết để kịp thời hạn, chúng tôi hi vọng bạn sẽ kiếm được một hợp đồng sách trước tháng 12. Và để khích lệ tinh thần của các bạn, chúng tôi đã tổng hợp những lời khuyên và động viên quý báu từ những nhà văn vĩ đại, họ đã chứng minh qua những tác phẩm của mình mục đích của NaNoWriMo, đó chính là viết tốc độ và viết tối đa. Phía dưới phần tóm tắt trên đây, bạn hãy tìm hiểu những những câu nói mà chúng tôi chọn lọc từ những tác giả thông thái, nhanh chóng và hiệu quả.

Jack Kerouac: “Lúc nào bạn cũng là Thiên Tài”

Một trong những mục đích chính của NaNoWriMo là khuyến khích người viết tin vào khă năng của chính mình – không chần chừ, không quá tỉ mẩn vào các tiểu tiết, nhưng hãy mong đợi và tin tưởng vào ngòi bút (hoặc máy tính cá nhân) của chính họ để phun trào lời ngọc ngà châu báu. Đó là những gì mà Kerouac đã làm, không nghi ngờ, khi ông viết cuốn Kinh thánh của thế hệ Beat On The Road (Trên đường) chỉ trong vòng 3 tuần trên một cuộn giấy dài xấp xỉ 37 mét. Và đó là lí do tại sao chúng tôi lựa chọn nguyên tắc thứ 29 trong danh sách 30 lời khuyên khi viết trong Niềm tin và Kỹ thuật khi viết văn xuôi hiện đại của ông, một danh sách được đánh vần một cách lạ kì, chẳng có mấy dấu câu và chỉ mạch lạc trong một chừng mực nào đó thôi. “Lúc nào bạn cũng là Thiên Tài”, chỉ dẫn của Jack Kerouac (với hai chữ T viết hoa, không được kém hơn); nếu bạn muốn nhà xuất bản tin tưởng tài năng của mình, chính bản thân bạn phải tin trước đã.

Joyce Carol Oates: Hãy bắt đầu từ nhân vật của bạn

Một trong những cây bút dồi dào nhất ở thời kì của chúng ta, Joyce Carol Oates đã sáng tác trên 100 tiểu thuyết, kịch nói, tiểu thuyết ngắn, sách cho trẻ em, tuyển tập thơ cùng nhiều thể loại khác, nhưng bà chưa bao giờ bắt đầu viết từ một câu chuyện có sẵn trong đầu của mình cả. Thay vào đó, bà bắt đầu với nhân vật và bối cảnh về nhân vật, thứ bà cũng cho là một dạng nhân vật. Chỉ khi bà hiểu rõ về nhân vật của mình, nhân vật sẽ nói cho bà hành động tiếp theo của họ là gì. Làm thế nào để bạn biết được những nhân vật của mình? Oates đã giao cho những sinh viên của mình một bài tập, chúng tôi cũng khuyến khích các bạn thử thực hiện: bắt đầu đơn giản với cuộc trò chuyện giữa hai người. Trong vòng năm phút có thể bạn sẽ không thể biết nhiều về nhân vật của mình, nhưng sau hai giờ đồng hồ, tính cách của họ bắt đầu được hình thành.

Thêm một điều nữa, đây là một trong những nguyên tắc vàng bà truyền đạt cho một nhóm những sinh viên trong một hội thảo chuyên đề ở trường đại học Standford: “Bạn không thể viết được câu đầu tiên cho đến khi viết được câu cuối cùng”.

Muriel Spark: Hãy nuôi một con mèo

Bạn khó có thể tập trung vào một vấn đề gì đó? Hãy nuôi một con mèo, đó là lời khuyên của Agnes Hawking, một nhân vật trong cuốn thiểu thuyết A Far Cry From Kensington (tạm dịch: Lời than khóc văng vẳng từ Kensington) của Muriel Spark. Chúng ta đặt niềm tin vào lời khuyên của Spark, một nhà văn NaNoWrimo thiên bẩm, bà đã viết một trong những tác phẩm được ca tụng nhiều nhất The Prime of Miss Jane Brodie (Tạm dịch: Tuổi thanh xuân của quý cô Jane Brodie) chỉ trong vòng chưa đầy một tháng. Spark nói rằng:

“Nếu bạn muốn tập trung cao độ vào một vấn đề nào đó, đặc biệt là công việc viết lách hoặc công việc liên quan đến giấy tờ, bạn nên nhận nuôi một con mèo. Khi bạn ở một mình với con mèo của bạn trong phòng làm việc, tôi nhận ra rằng, con mèo của bạn sẽ luôn trèo lên bàn làm việc của bạn và nằm yên phía dưới chiếc đèn bàn. Tôi nhận ra rằng ánh sáng từ chiếc đèn khiến con mèo vô cùng thỏa mãn. Con mèo sẽ im lìm nằm đó, với sự yên bình vượt qua mọi nỗ lực thấu hiểu. Sự yên bình mà con mèo của bạn mang lại sẽ từ từ tác động đến bạn, ngồi trên chiếc bàn làm việc của mình, và tất cả những rối loạn cản trở sự tập trung của bạn sẽ tự được giải quyết và trả lại cho tâm trí của bạn sự tự chủ đã mất. Bạn không cần phải ngắm nhìn con mèo mọi lúc. Sự tồn tại của của nó đã đủ cho bạn. Ảnh hưởng của con mèo lên bạn rất đáng kinh ngạc và rất bí ẩn”.

(Tất nhiên, chú ý lời khuyên này đi liền với việc tập trung sáng tác chứ không phải làm thế nào để sáng tác những tác phẩm hay. Agnes cũng đã chú thích thêm sau khi đọc cuốn sách của người làm theo lời khuyên của bà: “cuốn sách cực kì chán. Nhưng tôi chỉ khuyên ông ta rằng con mèo sẽ giúp bạn tập trung, chứ con mèo không thể viết sách cho bạn”. Tén tèn.)

John Updike: Hãy tạo lập một sự nghiệp từ viết lách

Điều khiến John Updike tức giận nhất, ông đã trả lời trong một cuộc phỏng vấn vào năm 2004, là những nhà văn đương đại họ coi sáng tác như là một sở thích. Một nhà văn nên là một nhà văn thương mại, theo Updike, điều này nghe có vẻ dễ dàng với những nhà văn liên tục nằm trong danh sách những cây bút dồi dào nhất, có thể sáng tác một lượng không nhỏ sách hay mỗi năm. Nhưng John một mực thuyết phục các nhà văn tìm khán giả và bán cho được sách của họ:

“Đừng tự hài lòng gọi mình là một nhà văn rồi sau đó chửi rủa giới xuất bản không chịu xuất bản sách của bạn. Chúng ta vẫn đang ở một đất nước tư bản, và viết lách ở một mức độ nào đó là một hoạt động tư bản, viết sách để kiếm sống hay mua vui cho khán giả… không hẳn là một điều sai trái.

Tôi nghĩ có thể những nhà văn trẻ dường như đã mất cảm giác viết văn vì mục đích thương mại. Khi tôi còn trẻ, văn chương là một sàn giao dịch. Có khá nhiều tạp chí – những tạp chí nhàng nhàng có thể gọi là những tạp chí chạy theo xu hướng đám đông – họ đăng tin tức nhưng có cả truyện hư cấu nữa và bạn cảm nhận được có một lượng công chúng thích đọc dạng truyện như thế. Những ấn phẩm học thuật cũng có đăng truyện, nhưng tôi không nghĩ giới học thuật thay thế được báo lá cải khi nói về gu đọc như thế này. Truyện hư cấu đang có nguy cơ trở thành một thể loại văn thơ. Chỉ có nhà văn/thơ mới đọc hay quan tâm đến tác phẩm của nhau. Nên tôi không chế nhạo những nhà văn như Stephen King, những người thành công trong việc nắm bắt được thị hiếu của phần lớn độc giả. Hãy đột phá bằng bất cứ giá nào. Tôi nhận ra rằng nếu như bạn không có độc giả thì bạn không nên sáng tác làm gì. Nhà báo Tom Wolfe đã từng tuyên bố hùng hồn trước công chúng về sự thất bại của những nhà văn Mĩ trong việc lôi kéo độc giả theo cách mà Zola và Dreiser cùng một số người khác từng làm. Tôi nghĩ bạn cũng có thể thúc đẩy chuyện đó. Ngày nay chúng ta không thể làm chính xác những gì Zola từng làm được. Nghe nó làm sao sao ấy. Nên có thể nói bạn đang bị mắc kẹt như một thứ gì đấy hậu hiện đại…”

Mặt khác, ông cũng bảo các nhà văn đừng mong đợi mình sẽ giàu. Điều đó chắc chắn sẽ không xảy đến.

Georges Simenon: Hãy giết thứ thân yêu của bạn

Trong số những nhà văn có khả năng sáng tác dồi dào không chỉ trong thời đại chúng ta mà cả trước đó, Georges Simenon, giống như Joyce Carol Oates khuyên những nhà văn nên bắt đầu từ nhân vật của họ chứ không phải từ cốt truyện. Bởi vì những tiểu thuyết của ông – có gần 200 tác phẩm được đặt dưới tên thật của ông và nhiều hơn số đó cho những tác phẩm đặt dưới bút danh khác – dường như chỉ xoay quanh một nhân vật chính, Simenon đã xây dựng thói quen thú vị là vào vai nhân vật để làm hiện thân cho nhân vật chính trong vòng 11 ngày đầu của quá trình sáng tác tiểu thuyết. Trả lời trên tạp chí The Paris Review năm 1955, ông nói ông dành khoảng thời gian đó không tiếp xúc với thế giới bên ngoài, không trả lời điện thoại, bước ra khỏi cuộc sống của ông để bước vào thế giới của nhân vật.

Nhưng Simenon cũng không khuyên rằng nhà văn nên trải qua khoảng thời gian tâm thần phân liệt mỗi khi một ý tưởng mới nảy ra. Thay vào đó, chỉ dẫn của ông áp dụng cho giai đoạn sau của quá trình điên cuồng đó, thứ sẽ dẫn dắt đến thành quả cuối cùng: cắt bớt đi, và rồi cắt bớt nữa.

“Đây chỉ là một phần trong số những lời khuyên của Colette mà tôi thấy rất hữu ích. Đó là lúc tôi đang viết một truyện ngắn cho Le Matin và Colette là biên tập văn học vào thời điểm đó. Tôi nhớ là tôi đưa cho cô ấy hai truyện ngắn và cô ấy từ chối chúng và tôi đã thử hết lần này đến lần khác. Đến cuối cùng cô ấy đã nói rằng: “Nhìn này, nó quá bay bổng, lúc nào cũng bay bổng”. Thế là tôi đã nghe theo lời khuyên của cô ấy. Đó là lời khuyên tôi làm theo khi tôi viết, và cắt bớt là công việc chính của tôi khi tôi sửa chữa… Tính từ, trạng từ, mỗi từ trong tác phẩm chỉ để tạo một hiệu ứng. Mỗi câu trong tác phẩm chỉ cho có. Bạn biết đấy khi bạn có một câu văn mĩ miều thì hãy bỏ nó đi. Nếu tôi tìm thấy một từ, một câu nào như vậy trong những tác phẩm của mình, tôi sẽ cắt bỏ nó đi”.

Christopher Hitchens: “Hãy viết nhiều hơn nói”

Nhà văn đi ngược trào lưu nổi tiếng được biết đến rộng rãi nhất những năm gần đây cho những hùng biện về thuyết vô thần đã khiến nhiều người kinh ngạc khi sáng tác cột báo của Slate trong vòng 20 phút ngay sau ngày ông vừa điều trị hóa trị . Khi nói về ngôn từ trên giấy, chúng ta dễ dàng lấy một trang từ cuốn sách (được soạn thảo nhanh chóng) của ông. Sau khi bị chẩn đoán mắc bệnh ung thư thực quản và dần mất đi khả năng nói năm ngoái, ông đã cho ra mắt công chúng một một văn bản viết dưới dạng cột báo của Vanity Fair. Trong bài viết này ông đề cập đến tầm quan trọng của việc làm chủ ngôn ngữ nói trước ngôn ngữ viết và tầm quan trọng của việc lắng nghe tác phẩm của bạn khi được đọc thành tiếng. Hãy tìm một giọng nói hay rồi dùng nó để viết, ông chia sẻ:

“Tôi nợ Simon Hoggart của tờ The Guardian, (con trai của người viết cuốn The Uses of Literacy) người mà 35 năm về trước nói với tôi rằng những bài báo của tôi có sức thuyết phục lớn nhưng nhàm chán và khuyên tôi vắn tắt “hãy viết giống như khi nói hơn”. Tại thời điểm đó, tôi gần như không thể thốt lên lời nào khi bị phán là nhàm chán trong tác phẩm của mình và đã không cảm ơn anh đàng hoàng. Nhưng dần dần tôi biết trân trọng nỗi sợ nuông chiều bản thân của mình mà những đại từ chỉ định chính là một dạng của sự nuông chiều đó.

Trong lớp dạy sáng tác của mình, tôi thường mở đầu bằng cách nói rằng bất cứ ai có thể nói đều có thể viết. Khuấy động tinh thần của sinh viên với những chiếc thang dễ trèo, sau đó tôi bắt đầu thả con rắn khổng lồ và khó ưa ra: “Có bao nhiêu người trong lớp học này có thể tự nhận rằng mình có thể nói? Ý của tôi là thực sự biết nói ấy”. Điều này tạo ra một bầu không khí thiểu não. Tôi bảo sinh viên của mình hãy đọc thành tiếng mỗi tác phẩm, khuyến khích đọc cho bạn bè thân thiết nghe. Quy định hầu như đều giống nhau: Tránh những câu nói sáo rỗng (thứ được gọi là bệnh dịch theo lời William Safire) và tránh lỗi lặp. Đừng nói những thứ như: khi còn là một cậu bé bà của của bạn từng đọc cho bạn nghe, trừ khi ở tại thời điểm đó bà của bạn thật sự là một cậu bé, và trong trường hợp đó thì bạn đã quăng đi một phần mở đầu hay hơn ở đâu đó mất rồi. Một điều đáng để lắng nghe thì có thể đáng để đọc. Cuối cùng trên tất cả: hãy tìm lấy tiếng nói của riêng mình”.

Stephen King: “Phải đọc dường như mọi thứ”

Kể cả những thứ tồi tệ nữa. King, một trong những cây sáng tác có lực nhất trong thời đại của chúng ta, nói rằng ông không thể nào chịu đựng được những người tự nhận mình là nhà văn nhưng không có thời gian để đọc. Đọc – một cách không có chọn lọc – thực chất là sẽ giúp bạn phát triển văn phong và tiếng nói của bạn, đọc một thứ gì đó tồi tệ vô cùng có thể cho bạn tự tin để viết những thứ tốt hơn thế.

Robert Louis Stevenson: “Xây dựng một hệ thống”

Ông đã viết tác phẩm Dr. Jekyll and Mr. Hyde (Bác sĩ Jekyll và ông Hyde) chỉ trong vòng 6 ngày nhưng ông không vội vàng đến mức quên đi hệ thống “chuỗi âm điệu” cần thiết cho nghệ thuật xây dựng câu điêu luyện. Điều này đã được ông giải thích trong chương đầu tiên của tuyển tập tiểu luận năm 1919 The Art of Writing(Tạm dịch: Nghệ thuật viết văn):

“Văn học và âm nhạc, hai môn nghệ thuật mang tính thời gian, sáng tạo ra những chuỗi âm điệu vào đúng thời điểm, hoặc theo cách nói khác là chuỗi của âm thanh và nhịp nghỉ. Giao tiếp có thể được xây dựng trên từ ngữ rời rạc, cuộc sống có thể tiếp diễn với những thực thể trơ trọi nhưng đó không phải là thứ mà chúng ta gọi là văn chương; và nhiệm vụ chính của những nhà văn là sắp xếp và dệt lại chủ ý của anh ta, đào sâu những suy nghĩ đó, để mà mỗi một câu văn, xây dựng bởi nhiều cụm từ nối tiếp nhau, sẽ xuất hiện như một nút thắt, để rồi sau một quãng ý nghĩa bị trì hoãn, nút thắt ấy tự nó sẽ được giải quyết và làm sáng tỏ.

Trong mỗi câu văn được xây dựng cẩn thận cần bám sát vào nút thắt này; nhờ đó chúng ta có thể dự đoán, mong chờ và chào đón những cụm từ phía sau đó (dẫu việc này có tinh vi như thế nào). Những niềm vui có thể được nâng cao nhờ yếu tố bất ngờ, có khi nằm trong một phản đề thường gặp hoặc tinh tế hơn nữa, trong một phản đề được đề nghị lúc đầu nhưng sau đó lại khéo léo gạt bỏ. Bên cạnh đó, mỗi một cụm từ cần phải có sự lôi cuốn của chính nó; giữa ngụ ý trong câu và sự phát triển câu cần có sự cân bằng âm điệu, bởi không có gì đáng thất vọng cho đôi tai hơn một câu được chuẩn bị long trọng và ấn tượng nhưng lại kết thúc một cách hấp tấp và rời rạc. Tuy nhiên cũng không nên để sự cân bằng đó trở nên quá lộ liễu và chính xác từng li từng tí, một nguyên tắc có thể áp dụng nhiều cách khác nhau: tạo sự chú ý, gây thất vọng, tạo ngạc nhiên nhưng vẫn làm vừa lòng người đọc, muôn hình vạn trạng, gây nỗi đau, nhưng vẫn không quên mục tiêu tạo cho câu văn một vẻ súc tích khéo léo.”

John Boyne: Đừng quá sa lầy vào sự sự thật

John Boyne đã sáng tác The Boy In the Striped Pyjamas (Chú bé mang Pyjama sọc) – một tiểu thuyết hay, được đón nhận rộng rãi và một tác phẩm được Hollywood chuyển thể thành phim – chỉ trong vòng hai ngày. Thể loại mà anh theo đuổi, lịch sử viễn tưởng, là một thể loại khá khó khăn, nhưng tác phẩm đã nhận được nhiều khen ngợi nhờ sự xây dựng nhân vật đầy sáng tạo, trong khi vẫn thỏa mãn yếu tố chân thật với lịch sử. Bí quyết của anh ấy là gì? Hãy nghiên cứu kĩ trước khi viết sách nhưng đừng quá sa đà vào nó.

Năm ngoái, anh đã trả lời trên blog The Excerpt của Toronto:

“Chúng ta phải để cho những nhà văn tự do viết về quá khứ, điều đó giúp giữ lịch sử sống qua thời gian, nhưng sau khi viết bảy cuốn tiểu thuyết lịch sử tôi nhận ra được tầm quan trọng của việc nghiên cứu, và làm sao để quyết định chi tiết nào là cần thiết phải giữ chính xác và chi tiết nào không. Dù gì thì bạn đang viết tiểu thuyết, môt công việc của trí tưởng tượng. Có một mức độ tự do nhất định khi bạn tái hiện những sự kiện. Đây là một chủ đề khó nói khi nhiều nhà phê bình tin rằng bạn không nên thay đổi bất cứ điều gì, nhưng với tôi điều đó có nghĩa là phi hư cấu rồi. Và rốt cuộc thì, khi bạn đã đưa vào một nhân vật hư cấu vào những sự kiện có thật, đằng nào bạn cũng đã phá hỏng thế giới đó rồi”.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*